1.                    यात्रा 

              कुरा संवेदना र भावुकताको होला ? मानसपटलमा अनेकौं अन्जानिदा शब्दका बिच राजधानीका ठाउँमा रुमल्लिने बानी हाम्रो । मेरो स्थिती पनि निकै बेरसम्म यही रहयो । करिब करिब ४८ महिना काम गर्दा अनेकौ धारणा का बिच आफैं एक्लै हराइएको महशुस भयो । कता जाने कता वातावरणीय स्वतन्त्रतामा आफू मौन हुने अनि निरन्तर यात्राको महसुस गर्ने । कानमा गुजुर गुजुर गर्ने अनेकान शब्द लाई सुइकुच्चा ठोक्ने उपाय त्यही एउटै हो ।त्यसो हुनु भनेको मेरो मनमा कल्पना शक्ति पलाउनु पनि हो । साथै सरर बग्ने हावा तथा दृश्यहरुको समायोजनले फुरुंग पार्दै जाने एउटा अचुक उपाय नि हो । सायद म, तपाई, हामी सबै यसै किसिमका रोग बाट अनेकानन दिन बाट ग्रसित हुन्छौं होला । समय काम गर्दै जाँदा अनेकानन दिन बित्छन र प्राय बित्छन पनि । कम्तिमा पनि महिनाको १ पटक त काठमाडौं छाडी बाहिर घुम्न जानै पर्ने रहेछ ।  त्यही कुरा बुझि म पनि चितवन हुँदै ताप्लेजुङको लागि गएँ । यात्रामा एक लिम्बू साथी भेटियो । भर्खर साउदीबाट आएको रहेछ । गाना सुन्दै विदेशी आइफोन बोकेर यात्रामा मन्त्र मुग्ध भई निदाउँदै थियो उ । एउटा संयोग के थियो भने पाँचथर, ताप्लेजुङ जाने प्राय लिम्बू नै हुँदा रहेछन् । बाटोमा कुराकानी हुँदै, टुङगिदै गयो नास्ता छुन मन लागेन एउटा कोक खाइयो । यात्रा गर्नु रमणिय कुरा हो । तर बाटो मै गाडीको बाटो फेरियो । र मकवानपूर र भिमफेदीको बाटो हुदैँ यात्राको शुरुवात भयो । मकवानपुरको उचाईमा यात्राको सम्भावना मुटु चिस्याउने हुँदो रहेछ । मैले सोचे पुरानो सिम्रौनगढ भनेको कहाँ होला ? यतै त हो नी । चिसो हावाको बेग, अनि ५०÷६० माइलेजको त्यो सवारी छिटै आउने हो कि तराईको भू–भाग भनि सोच्दा सोच्दा १ दिन त्यसै गयो । अबेर राती झङग बन्दा  पो चितवन तर्फ बढदै थियो गाडी । चेकिङ परेछ । १५ मिनेट पछि बाटो खुल्यो ।त्यसपछि नजिकैको मित्र सँग बोलचाल गर्न थालियो । खाना खाईयो ।  सिराहा पुग्दा आकाश गड्कियो । पानी प¥यो । करिब आधा घन्टाको भारी बर्षाले यात्राको रौनक अर्कै बनायो । दमक आएछी थाहा पाएँ झापा आइएछ । बिहान ४ बजे चारआलि पुगियो यात्रु हरु झरे । गाडी फेरी १ घण्टाको लागि रोकियो । त्यसपछि पहाडको उकालो चडदै गयो । ति पहाडहरु अतित को संगालो बनिसकेका थिए रमणिय त होलान् । तर भावनाको संवेगमा आँखाले केही नपाए जस्तो भयो । ताप्लेजुङ हिड्न पुगेको मान्छे म फिदिममै ओर्लिए एउटा लजमा बसेँ खाना खाएँ । एउटा तुम्बा पनि ताने । घर जानुपर्ने हो तर परिक्षा सम्झे घरै जान मन लागेन । माथि नै पौवा भन्ज्याङ् ओर्ले अनि फर्के ? त्यो मेरो दोष हो कि के हो ? मलाई पत्तै भएन। हजुरआामाको दर्शन गरेर आएको भए पनि हुन्थ्यो । तर नाङगिन पुग्दा त ३÷४ दिन त्यसै बित्छ के गर्ने आज २६ गते ३० गते मेरो परिक्षा । अनायसैँ फर्के । तर पनि सम्झे कानको आवाजकसरि हटला । आँखामा शितलता कसरी होला र दिनहरुले कसरी नया“ मोड लेलान् । तर शरिर मा त शान्तिको आभास पो हुँदो रहेछ । यसरी यात्राको लागि कहिले काहीँ कता कता हराउनु पर्ने रहेछ चाहे छोटो होस् या लामो ।

नाना थरीका सन्तान

सन्तोष कवि हो  । उ नपुङ्सक तर सवैले भन्ने सुन्ने दार्शनिक,  चित्रकार, घुमिरहन मनपराउने , प्रकृतिप्रेमीे र अनुसन्धानकर्ताको रुपमा चिन्दथे । सारा जीवनमा उसले एउटा पनि कविताको हरफ लेखेको थिएन । मुनामदन त कविता हो तर मदनमुना लाई यसको पयार्य मान्न सकिँदैनथ्यो । तर जे भए ता पनि सन्तोष त कवि नै हो नि ?
सन्तोषको खुबी, उसले मसि र कपि झिकेर लेखेपछि सहर भरी उसकै कविताको चर्चा परिचर्चा हुन्थ्यो । सन्तोषको सहरमा पढाइकोे शोक यस्तो थियो कि जस्तो कुनै स्त्रीले ऐना हेर्नु जस्तो ? वा कहिँ, नभएको चुट्एिको खेलौनाको हात हेरेर तिन छक्क पर्ने बानी भएको नवजात विद्यार्थी जस्तो । बास्तवमा सहरमा पढ्ने बानी चिडीयाखानामा बाधिँएका जनवारलाई हेरी तिनीहरुको चालचलन लेख्नु जस्तै थियो ।
सहर पनि ढुङगा र मोटर, धेरै किसिमका मानिस विभिन्न जातका मानिस, एउटा अनौठो जातको प्राणि उ । तीन हजार कोष पर उत्तर र दक्षिण, पूर्व र पश्चिम सन्तोष कविको रुपमा घुम्थ्यो । र सहरमा लामो सास फेथ्र्यो । उ धुलाम्य सडकमा, कारमा र जे भए ता पनि । तर जब उ न्यूरोडमा हुन्थ्यो र हल्ला खल्ला खास खुस सुन्थ्यो । ओहो उ छक्क पर्थो ? र सरकारी अफिस वरिपरी पनि हल्ला छ की वा कसैले अनेपेछित तारिफ र अपेछित कुराकानी गर्दै छन् कि भनी कान थाप्थ्यो ?
पुराना कविका माध्यमबाट हामीले सुनेका नै हौं शहर भनेको नारीकै प्रशंसा योग्य ठाँउ हो । र सन्तोषले आगामि दिनमा के लेख्छ वा उसको पक्का दृष्टिकोण के हो भनि शहर पर्खिरहेको थियो ?
नेपाली चुल्होमा सन्तोषलाई हरि अर्यायले डिनरको, लागि इन्भाईट गरका थिए त्यहाँ मयुरको नाँच हेरेपछि र बँदेलको मासु खाई सकेपछि सन्तोषले कवि पेशा छोडेर, गीत लेखन तर्फ उद्वत गराए ।
सन्तोष विहानमा चिसो कठ्याङग्रिदो जाडोसंगै पाउरोटी र जाम लिएर उठ्छ ।
हो काठमाडौको हावापानीले सन्तोषलाई निकै सन्तुष्ट पारको छ ।  कुनै पर्याप्त र सही काम होइन तर सन्तोष टाढा टाडा एक्लै घोत्लाईरहेको अवश्य हुन्थ्यो । उसको कविताको मर्म छापिएका पत्रिकामा सन्तोष घोत्लिरहेको पाइन्थ्यो ।
धेरै दिन पछि समकक्षि हरि र उसको भेट नजिकैको कफि सपमा भेट भयो । कुराकानी हुँदा हुँदै नजिकैको केटीमाथि सन्तोषको आँखा लाग्यो । उसले यो कुरालाई चासो नदिई कुरा अर्कै मोड्न आँटदा हरिले प्रसंग दोहोर्याए । कुरैकुरामा सन्तोष अब नारी प्रधान लेख तिर रतिभर पनि नढ्ल्किने बताए । कुरो गम्भिर रहेछ । सन्तोषले मनपराएका केटी साथी धेरै रहेछन् । तर उसले लेख्ने गरेका लेखमा उसकि प्रियसीको रत्तिभर पनि चासो रै नरछ ।
सामाखुसी सन्तोषको बसाई बालकुनीबाट सदिक्षालाई इसारा गर्यो । उसले सोच्यो उसको चम्किलो आँखाले  केही प्रतिउत्तर दिन्छ होला ।
अर्को बिहान उ कामको सिलसिलामा जमल पुग्छ र कोल्ड टि लिन्छ । बिहानमा संसार सारा सेतो देख्छ र बाटो नी सेतो देख्छ । तर चिसो बढेको अभास पाँउछ ।
एक दिन अचानक सन्तोषको संगै कलेजमा पढेकी संगितासँग भेट हुन्छ । उ सबै भन्दा मायालु बन्छे । उसले आफूले लेखेका नोटहरु पढ्न, रोज्न, छुट्याउन र ठिक ढंगबाट हल गर्न दिन्छ ।
एउटा ठूलो होटलमा सन्तोष चिसो को बेला पुग्छ । उ अपरिचत ढंगले त्यहाँ पुगेको हुन्छ । कुनै राष्ट, जात, वर्ग, युनियन, पार्टी, कुनै ग्यांगको लिडर,कुनै अदृश्य पात्रको रुपमा उ पुगेको हुँन्छ । उसको कपडा कुनै न कुनै कवि समारोहमा प्रदान गरिएका तथापि ठिक नहुने भने हुन्छन् ।
साँझमा उ झँस्कन्छ, उस्ले गाईजात्रा कवि प्रतियोगिता प्रज्ञा प्रतिष्ठानमा सफल भई ताम्रपत्र र नगद रु २५००० पाउने खबर सुन्छ ।
मेल चेक गर्छ र पोखराका साथीहरु, उदयपुर र भोजपुर, सल्यानका सबै साथीहरुलाई धन्यवाद दिएकोमा कृतज्ञता ज्ञापन गर्छ ।
र उ अक्क न बक्क हुन्छ । त्यत्त्रो समारोहमा के भन्ने ? के गर्ने ? के बोल्ने ? उ र नभुल्लमा पुगेको हुन्छ ।
भोलीको ७ बजे पछि उसले सबै टिपोट तयार गर्छ र लेख्छ ।
“वन्न कवि जो पनि सक्छ” तालि घन्कन्छ । तर   छक्कलाग्दा र राम्रा कविता लेख्न सक्ने कवि विरलै हुन्छन् र सबै त्यस्ता कबि हुँदैनन् ।

कौशीमा देखीए तारा, भने हामी चम्किन्छौं ।
हामी लुक्छौं हामी चम्किन्छौं ।
कहाँ छ मिल्की वे ग्यालेक्सी भने म ब्लिँक हुन्छु
मलाई गन भने जस्तो लाग्यो
केही समयपछि तँ नहेर भने  हेर्नै छाँडे ।

घरको बार्दलीमा चिरबिर चरा उड्यो
अनि टाउको हल्लायो  हामी उडछौं ।
बिहानको ४ः बजे भाले डाक्यो सुस्ताएको निदरीले उठाएर भन्यो
त्यो विहानीको स्वाद तैले थाहा पाइस् ।
बट ह्वाई, म २४ घण्टा उठ्छु तर मेरा
कोल्डस्टोरमा भएका सबै साथी सधैं विहान मै काटिसक्छन् ।

त पनि यसको भागिदार होस किनकी
२ पाउण्ड मासु तैले हिजो ल्याउनै मिल्ने थिएन ।

हामी तलाई मनमा कहिले दिने शितलता दिने छैनौं ।
यो चरा, कुखुरा र अन्य पशुवलीको विनाश हो ।
र तेरो पखेटा हामीले मिलि काटिसकेका छौं ।
उड्न तलाई गाह्रो छ ।

Steps

when you walk on the way to go
you feel ashamed coz you are innocence
when you walk you you feel afraid
you may exhausted of faces
when you walk you feel fatigue
you may have never walked...
Today I walked more steps
I feel relaxed
coz its long before I walked

 ऐना, बन्द कोठा अनि क्षितिज
२०७१ साल फागून  १६, वेजोडले पानी पर्दैछ कोठा बाहिर । आज पनि मन तन त्यही छ तर आफू आज विस्तरामा छुइन । कठ्यांिग्रदा दिन गए पनि आजको चिसोले पक्कै हल्का शरिरलाई स्फूर्ति बढाइदिएको छ । विचार आज पनि नौला छन  । तर विचारका आयाम र सोच हिजोको जस्तै जुर्मुराएका छन् । खानकी पुगेकै छ । दुई छाक खान लाउन पुगेको छ । काम त्यही छ दै छ टाइपिंग अझ विशिष्ट भाषामा भनौ भने क्तभलयनचबउजभच को ।
       यसो सोचेँ राजनीतिसँग नजिकबाट नटासिए पनि टाढा नजिकका राजनीतिक तरंगहरु घनिभूत रुपले देख्न सुन्न पाइन्छ । वास्तवामा के हो ? राजनीति । समाजमा नयाँ विचार होस अनि नयाँ परिवर्तन होस अनि नयाँ नयाँ अविस्कार के त्यही हो राजनीति ? मेरो ज्ञानमा केही घुस्दैन न मलाई हिसाव आउँछ, न कुनै सुत्र नै । विज्ञानले संसारलाई नयाँ उचाईमा पुर्याएको छ । तर मेरो मन मस्तिष्कमा जेरो फिगरको कालो सन्त्रास छ ।
    संसारले अमेरिकालाई साम्राज्यवादी, चिनलाई फाँसीवादी, भारतलाई विस्तारवादी, मुस्लीम देशलाई उग्रवादी, रुसलाई विस्तारवादी अनि युरोपलाई संकिर्ण सोच भएका वस्तुवादी देश भनी चरित्र उच्चारण गर्छन । त्यस्तो राजनीतिक नेता अनगन्ति भएका र सुन्न थालेको समय जुगौं जुग भइसकेको  । आज आफैले आफैलाई, आफ्नो समाजलाई, अनि परिवेश, रहनसहन र दैनिक गुजारालाई हेर्दा साँचै हाम्रो हालत कुनै अफ्रिकाको कोइला खानीमा काम गरेको मजदुरको कमाइभन्दा माथिको हैसियत नरहेको प्रष्ट रहेछ भन्ने हुन्छ । बाबु तलाई भित्ते घडी, तलाई रातो मोबाइल भन्दा खुसी हुन्छौं हामी । खुसी हुनु पनि स्वभाविक हो । तर हामी कतिको हैसियत भएका प्राणी हौं वा हामी कतिका आयामी छौं त्यो त ऐना हेर्दा प्रष्ट हुन्छ । न त परिक्षामा हामी सर्वोत्कृष्ट अंक हासिल गर्न सकेका हुन्छौं । न कुनै सिपका खानी । विहान उठ्यो ब्रस गर्यो । चिया खायो अनि साथि चाहार्यो । खाना खायो । कलेज गयो बीचमा हरायो अनि गयो वरालीन विजोडी साथिसंग । हामी च्याट गर्छौं मोबाइलमा रिचार्ज गर्छौं र घन्टौं फेसबुकका फ्यान भएका छौं । दिन गएको पत्तै हुँदैन । अनि ग्राहक बनेका छौं सब नयाँ नयाँ सामानको । को भन्दा को कम सब आयातित सामानको हकदार । को भन्दा को फेसनेवल ।
        दुनिँयालाई फूटबल सम्झिने हो भने अर्को पाटोमा अर्को समयचक्र छ । त्यहाँ हामी जस्तै नौजवान कति पढ्दा हुन् , कति खट्दा हुन् सबै टाइमटेबलमा चलेको हुन्छ । त्यहाँ आठ घण्टा पढाइ काम अनि नीजि सवारीसाधन हाम्रा पहाडमा भारी पाइने गधा जस्तै सर्वसुलभ हुन्छ भन्दा खासै अपत्यारीलो नहोला । त्यहाँ कोही कसैलाई ठग्न मुस्किलै पर्छ । त्यहाँका बाटा फराकिला छन् । पानी, बिजुली र सरसफाइमा त्यहाँका देश रुमलिएका छैनन् । त्यहाँ मोटरबाटो, रेल, स्टिम इन्जन नपुगेका ठाँउ छैनन् । त्यहाँका विद्यार्थीका टाउका हामीभन्दा सय गुणा भारी हुँदा हुन् । र विकास त्यहाँको विचारको मन्थन होइन । त्यहाँ र्टेड, फाइनान्स आफ्नै ढंगले चल्छ त्यहाँ लुछाचुडी कमै हुन्छ । त्यहाँको कानूनले त्यसलाई फितलो बनाएको पाइन्छ ।
    अ म त कोठामा छु । अनि हाम्रो नजिकको देश भारत पनि कर्ममा महान छ । त्यहाँका लाखौं मानिस रातभर पनि कामले फूर्सद नपाउने रहेछन् दिनमा आरम अनि साँझ कलेज त्यस्तो परिवेश पनि मैले त्यहाँ भेटे । तर अर्थ दुइ छाक गर्ज टार्न अझ मुस्किलै रहेको आवास तिनीहरुलाई पनि त होला ।
     स्नातक पढ्दा म ५०० वटा नोबेल पढुँला, ३०० वटा कविता पढिँसकुला, १००० भन्दा बढी कथा पढुला अनि काव्य, नाटक भन्ने हुन्थ्यो । तर इतिहास, भूगोल, दर्शन र अर्थशास्त्रको महसुस आज पनि खड्किन्छ ।
    आजको राजनीति हामी सुन्छौं । कहिले कुन नेता पछारिन्छ कहिले उचालिन्छ कहाँ ठूलो भ्रष्टाचार हुन्छ । त्यही आफू हराउँदा पनि मनमा चोट नपर्ने बानी परिसकेको छ ।
      मात एउटै छ । कसरी ज्ञानको गंगामा लिप्त हुँदै जाउँ । कसरी उजेलीलाई पर्खु । कसरी दिउँसो कर्ममा हराउँ । तर विश्वको अर्को कुनो के हो मैले चुम्न सकेको छैन तर त्यस्तो मन्त्र नेपालमा कहिले आउला ? धेरै बोल्ने, धेरै सोच्ने बानी परेकोले त भन्दिन्छन् चाँडो आउँछ । तर हेर्दा अपत्यारिलो गरिब भए पनि प्राकृतिक सम्पदाले धनी देश । केवल खाँचो छ त शान्तिको, रोजगारीको सबल राष्र्टको नयाँ रुप । नयाँ संविधानले नै यो रुपको प्रगाडतामा जोड देला । नत्र हामी त्यहीँ कुटी बियाँलो, हसिया, कोदाली र हलोको मात्र पुजारी भइरहनेछौं आफ्नो पेटको लागी मात्र ।
     त्यसो त पैसा टन्न भइदिएको भए  कोही पनि त अमेरिका, युरोप जान सक्ने थिए नि । कम लगानी भएका दुवही, कतार खाडी जाने होलान् । घरानीयाहरु व्यापारका लागि हंकड,चीन, थाइल्यान्ड पस्ने होलान् । जग्गै नभएका निमुखाले देश भित्रै वा भारत तथा तिब्बतमा कुल्ली बन्ने होलान् । के गरिब विद्यार्थीले राम्रा कलेजमा विद्या आर्जन गर्न पाउलान् । यि लोककथा नभई कसैका लागि मार्मिक पनि होलान् । यस्ता दिन फेराउनु पर्छ आगामी बन्ने नयाँ संविधानले ।
                नयाँ विहानी र नयाँ रात्री देख्न पाइयोस । संविधान पार्टीका निम्ती नभई सार्थक जनताका लागि होस । यदी त्यसो नभए प्रत्येक प्रत्येक मान्छेको वास्तिविकता टाढिदै जानेछ । मान्छे घण्टा बजाउन, रेडियो सुन्न, पत्रपत्रिका पढ्न र टिभि हेर्न र घरमा पाकेको खान्की मात्र खान थाल्नेछन् । न विज्ञानको अविष्कार हुनेछ न त मानिसको यात्रा अनन्त हुनेछ । र त्यसो भयो भने त्यो प्रत्येकका लागि एक ऐना, बन्द कोठा अनि क्षितिज मात्र हुनेछ ।

                                         अनिश्चित गन्तब्य

         मैले विरगंज नै जाने अठोट गरेँ । कसैको अपसोच थियो त घरको बुढी कै ? मीठो मसिनो चामल अनि उनको माया । राति सिमसिमे पानी पर्दै थियो ? कलंकीबाट विरगंज त्यही नौ दश घण्टाको रफतार । फेरी हतासको यात्रा विरानो, कताको मोड हो अत्तो न पत्तो । जेसुकै होस घुमौ न त । काउन्टरमा गफगाफ गरिदैं थियो एउटी युवतिसंग परिचय भयो । उनको रुप, कलिलो काक्रो जस्तै । बोल्न संकोच मानी मानी बोलँे । उनको नाम रहेछ मनिषा । रहिछिन इलामेलि, जान लागेकी धरान । खाजाको अफर राखु भनेको, उनले खाजा खाइसकेकी रहिछिन् । उनको चक्षु मृगनयनी । अनुहार गहुँगोरो चेप्टो परेको अनुहार । मलाई कुनी के को हावा लाग्यो म त्यसै उनीसंग मोहित भएँ ।
यात्रा अनेक हुन्छन् । वियोग, संयोग, विछोड, मिलन, तृष्णा, क्षितिजको । यस्तै यस्तै यात्रा त क्षितिज कै भएपनि उनीसँगको मिलनले मलाई अट्ठाहस नै भयो । जे भए पनि एक कप कफि त पिइयो पनि । यसै बहानामा मोबाइल नम्बर लिन भ्याइयो । घरको  श्रीमती सम्झदा त अफ्ठेरो मान्नुपर्ने तर कता कता टाउकोमा कुरा उठ्यो परस्त्रि त्यो पनि सुन्दर नारी संग मित्रता राख्न किन नपाइने ? यसरी नै हाम्रो विछोड पनि भयो ।
            त्यतिकैमा मेरो साथी रुपेश आइपुग्यो । उसलाई मैले सबैकुरा राखेँ । उसले भन्यो भाउजु सँगको खटपट र मनिषासंगको दोस्ति सान्दर्भिक नहोला । हामी दुवैको टिकट एउटै भएको हुनाले कलंकीबाट विरगंजको लागि छुट्यौं । रातभरीको यात्रामा मलाई निन्द्रा लागेन । सम्झे माया भन्ने कुरा के होला ? मेरो अकल्पनिय श्रीमती प्रतिको छिनमै पलाएको वितृष्णा अनि मनिषा संगको भेट । यि दुई कुराको नजिर ठम्याउन गाह्रो भयो ।

गाडि कहिले एक्सप्रेस त कहिले ५० को स्पिडमा गुडिरहेको थियो । हरिया रुखका वोटहरु काला देखिन्थे । हावा वेगले चलिरहेको थियो ।
म आफ्नो बारेमा सोँच्दै थिँए  । रुपेशले मलाई ब्युझाँयो । मायाको कुरा गर्दा, मेरो पनि त्यस्तै जिन्दगी थियो । अहिले मेरो सुखद जिन्दगी छ । प्रतिका अलिक चुलबुली छे । सुन्दर उ पनि छे,  उसको म प्रति ठूलो आत्मियता र सदभाव पनि छ । र सबैभन्दा ठूलो कुरा उ असहज परिस्थितिमा मलाई सधैँ साथ दिन्छे ।
बाटोमा गाडी रोकियो हामीले चिया र नास्तामा खिर खायाँै ?
चारकोशे झाडी र चन्द्र निगाहपुर पनि काटिएछ । गाडी त्यतिकै गफैगफमा सिमरा आइपुगेछ । रुपेश बसबाट ओर्लियो । उसको घर ओर्लिन कर गर्दै थियो । तर मैले मानिन । कुरा खेल्दै गयो पल वितेको पत्तै पाइएन ।
विरगंज वसस्टप आयो सबै ओर्लिए । मेरा गोडाले डेग मार्न सकेन । तरपनि ओर्लिनै थियो । बिहानीको साढे पाँच बजेको थियो । नजिकैको आदर्श बसस्टपमा चियाको चुस्की लिएँ ।  सोँचे कता जाने ? कहाँ जाने ? अत्तो पत्तो भएन ? टाढा, त्यही माथि, नौलो ठाँउमा मन चिसिदो रहेछ । घर सम्झे । रिस त उठ्यो । तर प्रश्न प्रति प्रश्न सम्बोधन हुने ठाँउ काँहि भेटिएन फेरि काठमाडौं नै फर्किए । टाढा जाँदा घरको माया झन हुने रहेछ  । फर्केको केहि दिन पछि मनिषालाई फोन लाएँ उनले रिप्लाई दिन अस्विकार गरीन । सम्झे ठिकै गरिन ।

विचार र संदेश पयार्यवाची शब्द हुन् । अन्तरंग, परस्पर कुराकानी वा भाषण सबै अन्र्तनिहित धारणा हुन भन्दा गाह्रो हुन्छ । साहित्य श्रृजना हो । वाक्यका चाल अनि त्यस माथिको विवेचना र प्रस्फूटन हुने मानवीय संवेदना बुझ्न गाह्रो हुन्छ शव्दका भावहरु किल्ष्ट नहुँदा ।
    कविता,लेख, कथा, नाटक, पुष्तकमा समेटिएका कुरा ग्रहण गर्न र त्यसमा समाहित भई यथार्थमा ढाल्न अत्युक्ति नहोला । मैले दन्ते कथाहरु सुनेथे र पहिलो  कविता लेखेथेँ । भोजबहादुर । साहित्य र श्रृजना अन्तरंगबाट प्रकट हुने व्यंगविनोद हुन् । रातारात जसरी कोही माथी पुग्दैन । त्यसरी नै शाहित्यमा म दिग्गज छु भनी कसैले भन्दैन ।
    शाहित्यकारहरु थुप्रै छन् जो अटल प्रयासबाट धेरै समयपछि माथि पुगेका छन् ।